1 april·hoax

1 april? Gevaar: “Canular”!

private-category-poisson-interdit-laisse-img[1]

“L’Académie française valide finalement « Ils croivent » […].”

Wanneer dit bericht op twitter voorbijkomt gaan je wenkbrauwen automatisch de hoogte in. Ils croivent voortaan even correct Frans als ils croient? Ongeloofwaardig. Straks aan de collega’s vragen, of neen, liever nu onmiddellijk bingen of googelen.

Natuurlijk is het niet waar, c’est un canular*. 

De nepnieuws-site Le Gorafi nous mène en bateau en kent de knepen van het fopvak. Zo lanceert ze het valse nieuws één dag vóór in Le Figaro verschijnt dat de Académie française, voor het eerst in de Franse geschiedenis, een … Brit in haar rangen opneemt (regel 1: speel in op de actualiteit). Dat de grap over ‘croivent’ gaat lijkt evenmin toevallig: de Académie kaartte het onderwerp vorig jaar zelf aan in een negatief advies, en sprak van ‘une faute grossière‘ (regel 2: zinspeel op een waar feit). En wij – lezers, twitteraars, facebookers, bloggers –  doen de rest (regel 3: zet je lezer aan het werk, zorg dat hij iets doet).

“Tous les articles relatés ici sont faux […]” lees je onder de ‘A propos’ van de website. Of hoe een info staat of valt volgens de  bron. Maar ook, schitterend hoeveel plezier je kan beleven aan een (echte of valse) 3 de persoon meervoud van de indicatif présent van een Frans werkwoord !

* un canular [kanylaʀ]: vals nieuws, fopbericht

P.S. een aprilvis, un poisson d’avril,  is ook een canular, maar dan enkel op 1 april

Trucs et astuces

Het trucje van de 2 p’s

Tente_l%E9g%E8re[1]

Maakt die Franse hoofdletter nu écht het verschil? Misschien vroeg jij je dat ook af bij een vorig bericht over le passage canadien. Alles is relatief natuurlijk, maar och, puur voor het plezier, lees even mee en oordeel dan zelf.

Stel, je bent aan het schrijven over een Nederlander die in Frankrijk woont en goed Frans spreekt met een licht Nederlands accent. Dan gebruik je tot nu toe alleen maar hoofdletters voor alle woorden die iets met de nationaliteit te maken hebben, en zo hoort het. Vertaal je die zin naar het Frans, dan veranderen sommige hoofdletters in kleine letters. Zo hoort het ook, in het Frans. Je hebt nu de keuze: ofwel lees je er de grammaticaregels op na, ofwel opteer je voor het trucje van de 2 p’s. Wat doen we? Het trucje? Voilà:

Personne (inwoner) of Pays (staat, stad, streek)? Hoofdletter.

Je mág extra onthouden dat talen in het Frans met een kleine letter beginnen – le français, le roumain, le limbourgeois, le provençal –  maar nodig is het niet, de reflex PP volstaat.

Kom, neem meteen de proef op de som: je schrijft dus: un Néerlandais (personne) qui habite en France (pays) et qui parle le français (geen personne/pays) avec un léger accent néerlandais (geen personne/pays).

Een lekker Belgisch biertje wordt een vlekkeloos bonne bière belge – tenzij je een stevige bordeaux de Bordeaux verkiest – en dat Stromae een Belg is weten de Fransen ook: bien sûr, Stromae est belge.

Of is het Stromae est Belge? Ja, inderdaad, hier twijfelen de Fransen zélf. Maar ook nu werkt het middeltje van de 2 p’s.  Wie Belge schrijft denkt aan een persoon (P), zoals in Stromae est (un)chanteur. Wie belge met een kleine letter schrijft denkt: geen P , zoals in Stromae est formidable. Ook juist! Hanse en Blanpain van de Nouveau dictionnaire des difficultés du français moderne verkiezen de eerste interpretatie (in ‘onze’ termen: P), de Franse Académie française adviseert de tweede versie (= P ).

Hoog tijd om terug te komen op je vraag: is die Franse hoofdletter belangrijk? Het antwoord zit in een wedervraag: welk van beide Franse woorden verwijst naar een Canadese vrouw en welk naar een piepklein tentje? Une canadienne of une Canadienne?

Zie je wel.

* un francophone, un anglophone enzovoort doen in het Frans niet mee met de aardrijkskundige namen, en scharen zich aan de kant van de talen, dus: altijd kleine letter. Geen trucje zonder uitzondering, nietwaar?

Verwant bericht: Een handig woord ‘ininéressant’

Delen of reageren is leuk!

Linkedin: be.linkedin.com/in/christlverbert/nl   

spelling·typische Franse uitdrukkingen

Passage canadien

WP_001071

Al meer dan een uur zalig onderweg op het ritme van knarsend dolomiet, krekels en insectengezoem, en dan duikt plots een  verkeersbord op.  Spijtig. Een wegnummer of de discrete mededeling ‘Réserve naturelle de France’, dat kan nog net, maar een lelijk gevarenbord met uitroepteken?

Soit. PASSAGE CANADIEN.  Ah, het nut van de Franse hoofdletter. (Toegegeven, alleen taalnerds maken zich zo’n bedenking. Even kijken of we er wijzer van worden). Mét hoofdletter verwijst Canadien naar de persoon, wat betekent  dat, zoals in ‘passage piéton’,  de zone – hoe onwaarschijnlijk ook – niet voor jou toegankelijk is, tenzij je Canadees bent; zónder is het een adjectief, en blijf je vastzitten in een ‘Canadese doorgang’. (Zijn we nu wijzer?). Waarom je voor het één of het ander moet oppassen blijft een raadsel.

Een paar stappen verder ligt het antwoord gelukkig gewoon voor je voeten: het is een veerooster, bedoeld om het wild binnen het natuurdomein te houden. Ja, natuurlijk. Daar weten de Canadezen met hun uitgestrekte natuurparken alles van. Met kleine -c dus. (Daar is de taalnerd weer).

Blijkbaar bestaat ook de benaming ‘bovistop’… Neen, dan liever het exotische  ‘passage canadien’ van Oh Canada. Dat past al bij al toch beter in het plaatje.

Delen of reageren is leuk!