Categorie archief: woordenschat

Franse kastanjes

images[3]

De kastanjes zijn vroeg dit jaar. De rapers ook: wilde kastanjes laten ze liggen, tamme rapen ze op en te mooie exemplaren peuteren ze desnoods uit hun stekelige bolsters. Franstalige liefhebbers doen natuurlijk precies hetzelfde. Maar welke eten ze op, châtaignes of marrons? En bedoelen ze met ‘un marronnier’  altijd een boom?

‘Beide’ is het antwoord op de eerste vraag. In courant Frans heet een tamme kastanjelaar (Castanea sativa) zowel châtaignier als marronnier, en de tamme kastanje la châtaigne of le marron. De marron is in feite de grotere, gekweekte versie van de tamme châtaigne die ‘wild’ in de natuur voorkomt. Ze leent zich beter voor culinaire producten zoals marrons glacés of marrons confits. Niet opkijken dus van de châtaignes die je aantreft bij de ingrediënten van een recept voor marrons grillés, en evenmin van de compote de châtaignes of purée de marrons op een menu: het zijn allemaal tamme kastanjes. Maar verwar ze niet met de marrons d’Inde, vruchten van de marronnier d’Inde (Aesculus hippocastanum), want dat zijn onze wilde (paarden)kastanjes.

En wat met die tweede betekenis van marronnier? Wel, ook Franstaligen krijgen elk jaar opnieuw te lezen over kastanjes. Of over de beaujolais nouveaula rentrée scolairele top des prénoms en français: gelegenheidsberichten, ideaal om gaatjes te vullen bij gebrek aan ander nieuws. In Frans journalistiek jargon noemt men zoiets, goed geraden, ‘un marronnier’. Woordenboek Robert omschrijft het als volgt:  “Fig. (Argot de la presse, des médias). Sujet rebattu qui reparaît régulièrement (comme la floraison des marronniers d’Inde, au printemps)”.

Is een blogpost in september over de marronnier zélf een marronnier? Onvermijdelijk.

Kwaakverwarring

1024px-Bullfrog_-_natures_pics[1]

Het minste wat je van een een brulkikker mag verwachten is dat hij brult. Maar neen, dat doet hij niet, hij loeit als een rund. Brulkikker is een verbastering van het Engelse bullfrog   – zo vertelde Mieke Hoogewijs op de radio aan Koen Fillet –  en daarom verkiezen kenners de correctere benamingen stierkikker of rundkikker. Aha, vandaar het geloei.

De Fransen noemen de brul-, pardon, rundkikker (la) grenouille-taureau (stierkikker) of  grenouille mugissante (loeiende kikker). Maar ze gebruiken ook de benaming le ouaouaron (zeg: wa-wa-ron). Dit woord kwam, samen met de Amerikaanse brulkikker in kwestie, vanuit Canada naar Europa overgewaaid, en belandde officieel in referentiewoordenboek Le Grand Robert. Het is een van oorsprong Irokees woord uit 1632, dat … ‘groene kikker’ betekent.

Hoezo, ‘groene kikker’? De vertaling van groene kikker is toch grenouille (verte) en niet ouaouaron, want dat is nu net onze fameuze brulkikker. Wat een kwaakverwarring! Tja, taal.

Even resumeren dan maar: kikkers kwaken (les grenouilles c(r)oassent), brulkikkers loeien (les grenouilles mugissantes/ouaouarons mugissent) en op Canadese sites lees je dat ‘les ouaouarons … ouaouaronnent’. Dit werkwoord heeft de woordenboeken uit Frankrijk nog niet gehaald, maar de brulkikker verspreidt zich snel, dus ooit komt het er van.

Laten we gewoon de ouaouarons zelf aan het woord. In dit videofragment hoor en zie je ze aan het werk. Kwaken ze? Loeien ze? Of lijkt het op ouaouaronner? Spits de oren, en oordeel zelf.

 Dit bericht is geïnspireerd op een post uit mijn blog ‘Gewoon Communiceren’ (2010).        

 

Paris-Brest

paris_brest[1]

Paris-Roubaix? Als wielrenner weet je meteen waar je voor gaat. Milaan-San Remo? Stevig doortrappen tot in San Remo. Luik-Bastenaken-Luik? Praktisch, moet je tenminste niet met je fiets de bus op, terug naar plaats van vertrek. Paris-Brest-Paris (PBP voor de kenners): idem.

Deze koers doet bij snoepers echter ook een ander belletje rinkelen. Taart!!  Op vraag van de vader van PBP creëerde bakker Louis Durand in 1910 een stevig gebak in de vorm van een fietswiel. Et voilà, de Paris-Brest was geboren.

De zware klassieker (341 kcal per portie) is weer helemaal in. Topchefs proberen lichtere pralinévullingen uit, amateurbakkers geven elkaar tips op het web, bloggers publiceren posts.  Alleen, die éne bakker die een rechthoekige Paris-Brest promoot, heeft die het wel goed begrepen?

‘Où déguster les meilleurs Paris-Brest à Paris?’ (terrafemina.com, 2013)

Quant au Paris-Brest, sans être mon dessert préféré, j’ai juste pris un plaisir immense à le savourer. Onctueux, praliné comme il faut et pas trop sucré: à tomber! (Laurie L. Tripadvisor, 2012)