Categorie archief: Frans

Pannenkoekensalto’s

A la Chandeleur, l’hiver se meurt ou reprend vigueur“. Vrij vertaald: op 2 februari loopt de winter ten einde … of juist niet. Een weerspreuk laat zich nu eenmaal nooit tegenspreken.

In Chandeleur herken je inderdaad het Franse woord voor kaars: chandelle, maar of er met Lichtmis nog vele kaarsenwijdingen of kaarsenprocessies te zien zijn is te betwijfelen. Hilarische pannenkoekensalto’s daarentegen, des te meer. Misschien is dit dé gelegenheid om je keukenlatijn, pardon, keukenfrans op te frissen? Faites sauter les crêpes et bon appétit!

* Dankjewel voor het filmpje, France Bienvenue.

Gespierd in 4 talen

tablettes-chocolat-abdos-jean-paul-hc3a9vin[1]

Visualiseer of benoem je doel, zeggen de experts, en je zal het bereiken. Bodybuilders bewijzen alvast dat het werkt. Een wasbord, een strak torso met spieren als ribbels van een wasplank, daar doen ze het voor. Noeste beeldtaal die staat voor zweet en trainen. In het Nederlands, maar ook in het Duits: zeg Waschbrettbauch, en je weet genoeg.

Dan lijkt spiertraining in het Engels leuker, want naast washboard abs en washboard belly bestaat ook sixpack. Joe koopt een sixpack in de supermarkt, de spieradept kweekt een sixpack op zijn buik. Have fun: exercise! De term veroverde de wereld, tot Van Dale toe, om er gezellig te gedijen tussen work-out, warming-up, sit-up en andere push-ups. Fitness is (ook) goed voor je Engels, de naam zegt het zelf.

En hoe visualiseren de Fransen hun ideale abdos (buikspieren)? Zij dromen met een knipoog van … une tablette de chocolat. Het is inderdaad maar hoe je het in de spiegel bekijkt. Zakenman-chocolatier Jean-Paul Hévin breidde – uit sympathie én voor vaderdag –  zijn assortiment uit met een  ‘Abdos’ (100 % cacao) (zie foto). Zo ligt een chocoladetablet-torso alsnog in ieders bereik. Zonder inspanning, aan 2,90 € per stuk.

Het suikerbakkersbestand

kerst-411f1a1[1]

Het is maar hoe je het noemt. Tussen Kerstmis en Nieuwjaar nemen velen van ons gewoon enkele dagen vakantie, maar in de politieke en financiële wereld gaat men op reces, en in Frankrijk worden de activiteiten gepland in functie van: voor, tijdens of na la trêve des confiseurs, het suikerbakkersbestand.

Niet dat de confiseurs in die periode hun schorten aan de haak hangen. Ho, ho, ho, neen. Ze draaien desnoods dubbele shiften om ons  – de klanten, met reces dus –  in bûches de Noël, pralines, marrons glacés, macarons, cougnous, fruits confits, truffes au chocolat, cœurs de Nouvel An en andere pâtisseries en friandises te voorzien.

Een slimme uitvinding van de francofone banketbakkers? Allicht, maar ook een Frans historisch feit. In december 1874 geraakten monarchisten, bonapartisten en republikeinen het slechts over één ding eens, namelijk hun debat over de Troisième République tot na Nieuwjaar, opschorten! “Trêve des confiseurs“, spotte de pers, voortbordurend op trêve (de Dieu) (staking van vijandigheden). En het feest kon beginnen.

Of hoe een satirische vondst, met de hulp van bakkers en snoepers, de tand des tijds doorstaat. Moeiteloos.

Joyeuses fêtes!

P.S. Woensdag schreef de Belgische Le Vif :”Trêve des confiseurs: pas de nouvelles actions syndicales avant janvier.” Dan nemen we alvast nog een praline.

De andere Sint

Saint-Nicolas[1]

Sinterklaas en zijn schimmel lijken onafscheidelijk, maar in Wallonië, het noorden en het noordoosten van Frankrijk is de Sint meestal vergezeld van … zijn ezel. Dus niet “zo huppelt zijn paardje het dek op en neer”, maar wel “Grand Saint Nicolas – arrête bien ton âne, là là et là”. Niet dat Sinterklaas nooit zijn paard van stal haalt voor de Franstalige kindertjes. Het gebeurt. Gelukkig staan ook dan wortels en rapen klaar: “J’ai préparé pour votre âne (..) carotte et navet sur un joli plateau ” klinkt het in een sinterklaasliedje. Paard of ezel, anders, maar toch hetzelfde.

saint-nicolas-et-pere-fouettard[1]Hoe vertaal je trouwens Zwarte Piet in het Frans? Niet letterlijk als Pierre le Noir, maar wel als le Père Fouettard. Kwestie van traditie. Oorspronkelijk was deze boeman met woeste baard en zweep de boze tegenpool van de goede Sint. Soms wordt hij inderdaad nog zo opgevoerd  Maar een blik op de foto volstaat om te begrijpen waarom ook sympathiekere Pères Fouettards, sprekende evenbeelden van onze Zwarte Pieten, de Sint bijstaan op Franstalig terrein. Soms anders dus, soms hetzelfde.

Tot slot, geen Saint-Nicolas zonder liedjes. Klik op Saint Nicolas patron des écoliers om de absolute topper te beluisteren. Meezingen mag natuurlijk ook. En ja, het klinkt anders dan Zie ginds komt de stoomboot, maar de bedoeling is uiteindelijk … hetzelfde: “Venez, venez, venez Saint Nicolas, tra la la! “.

 

Wie is Simone?

Img-261-300x218[1]

Wist Erik Van Looy dat zijn ” ’t Is gebeurd “, telkens op het einde van een finale van de Slimste Mens ter Wereld, de Wikipedia zou halen? Wie weet. De kandidaat die in het Rad Van Fortuin voor het eerst “Ik ga het zeggen, Walter” zei, vermoedde waarschijnlijk niet dat zijn uitspraak een ludieke toekomst tegemoet ging. Zo worden populaire tv-programma’s soms (onverwachts) springplanken voor uitdrukkingen, en zo verging het ook de zegswijze ‘En voiture, Simone!

De vrolijke, alledaagse uitdrukking betekent ‘Allons-y, démarrons’ en is een verkorte vorm van En voiture Simone, c’est moi qui conduis, c’est toi qui klaxonnes!” Maar wie is toch die Simone?

In feite zijn het er twee.

De eerste Simone behaalde in 1929 (!) op 19 jarige leeftijd haar rijbewijs, nam succesvol deel aan autorally’s en -races, om in 1957 (!) een autorijschool te openen. Geen wonder dat de naam van deze autosportdiva in het geheugen van vele Fransen bleef hangen en aanleiding gaf tot woordspelletjes. Alleen haar voornaam weliswaar, maar dat is begrijpelijk: ze heette voluit … Simone Louise de Pinet de Borde des Forest. Dus zeg maar Simone.

De tweede was Simone Garnier. Ze was co-presentatrice van het populaire Intervilles, een leuk Frans tv-programma uit de jaren ’60. Haar medepresentator Guy Lux riep vaak ‘En voiture, Simone!, in allusie op Simone 1 én Simone 2. En zie, de zegswijze werd immens populair.

De uitdrukking mag al wat oubollig overkomen – ze dateert dan ook uit de vorige eeuw –  toch wordt ze tot op vandaag nog gretig gebruikt. ‘En voiture Simone’ duikt op als naam van blogs (van schrijver-journalist Franck Pelé, van autojournalist Yves de Partz, van de familie Simon op wereldreis), als naam van infosessies over covoiturage (carpooling), als merknaam van kinderaccessoires, enzovoort.

Een kranige oude tante die ‘En voiture, Simone’, niet? Tja, om dat succes te evenaren zullen ” ’t Is gebeurd ” en “Ik ga het zeggen, Walter” toch nog enkele tientallen jaren moeten knokken … .

Gevoelige cijfers

WP_20140905_004

Zijn cijfers neutraal? Niet altijd. Bij elke tel van “Een-twee-drie: start!” popelen we van verwachting. En software die in 1-2-3 rapporten op maat genereert, een app die in 1-2-3 een nieuwe route berekent, een recept dat in 1-2-3 een lekker gerecht belooft, het maakt ons allemaal wel eens blij, of toch minstens opgelucht. Maar hola, 1-2-3 suggereert niet: slordig, afgeraffeld, in elkaar geflanst! Integendeel, het staat voor snel, wel, en nog plezierig ook. Conclusie: 1-2-3 is prima voor het humeur.

En wat voel je bij de cijfers 6-4-2? Niets? Probeer het dan in het Frans. Six-quatre-deux [sis-kat-dø]. Tja, in het Frans voorspelt deze cijfferreeks niet veel goeds. A la 6-4-2 is synoniem van à la va-vite, négligemment, sans soin: slordig, afgeraffeld, in elkaar geflanst. Of nog – hopelijk lezen er geen Fransen mee –  “met de Franse slag”*. Conclusie: een Franse 6-4-2, is niet altijd oké.

Waar die betekenis vandaan komt? Zelfs het vermaarde Expressio.fr wil er zich niet over uitspreken. Mogelijk verwijst het naar een Frans (?) kindertrucje om een profiel te tekenen: een (voorhoofd en oog), daaronder een 4 (neus en bovenlip) en helemaal onderaan een 2 (mond en kin). Snel, rudimentair, met wisselend resultaat.

Al valt dat laatste wel mee. Ja inderdaad, het plaatje bij deze blog is zelfgemaakt – letterlijk en figuurlijk à la 6-4-2 –  en neen, er is helemaal niets moeilijks aan: in 1-2-3 zet je het op papier …met veel plezier.

*  Franse slag was een paardrijterm voor een bepaalde, zwierige zweepslag, die later evolueerde naar de figuurlijke betekenis ‘niet degelijk, slordig’. bron: Onze Taal. Zwierig, sierlijk, soepel, slordig … wie zal het zeggen. Nos excuses, chers amis français.    

Een goed ‘Frans’ boek

annulaire[1]

Een jonge vrouw stopt met werken in een limonadefabriek nadat ze er door een licht arbeidsongeval een stukje van haar ringvinger verliest. Ze wordt de assistente van meneer Deshimaru, taxidermist van (pijnlijke) herinneringen. In zijn laboratorium, gevestigd in de kelder van een verlaten meisjesinternaat, vervaardigt hij ongewone specimens.

Dit is geen griezelverhaal, maar wel een knappe novelle van Yôko Ogawa. Haar taal is sober en onderkoeld, haar verhaal helder als stil water, met een diepe grond.

De mysterieuze specimens staan centraal: mensen vertrouwen emotionele objecten  – champignons, botten, een muziekpartituur, een litteken –   toe aan het laboratorium dat ze voor hen verwerkt tot een preparaat, en bewaart. De jonge vertelster kwijt zich ernstig van haar taak en geraakt zo in de ban van de professor.

Ogawa vermengt realiteit en fantasie tot een huis-clos rond de thema’s rouw, fetisjisme en onderwerping. Ze trekt je mee in een duister sprookje, dat je wil verder lezen en herlezen.

Kusuriyubi no hyōhon, 薬指の標本 (De ringvinger) werd in meerdere talen vertaald, maar niet in het Nederlands. Is dit nu pech of een opportuniteit? Ga voor het laatste en lees het gewoon in het Frans: de klare taal, de spanning én het feit dat het boekje nog geen 100 bladzijden telt zijn allemaal argumenten pro.

Wie eerst de sfeer wil proeven alvorens de (kort)roman aan te schaffen kan hier klikken voor de radiobewerking die Radio France Culture begin dit jaar programmeerde. Het intense hoorspel duurt 59 minuten (het verhaal zelf begint op 00:51), en is ook beschikbaar als podcast.

Wat is de beste volgorde: eerst het boek en dan de luisterversie, of omgekeerd? Het maakt niet uit. Luister- en leesversie verrijken elkaar. L’annulaire is onuitputtelijk, het is pure klasse.

 

 

L’Annulaire (薬指の標本 Kusuriyubi no hyōhon, 10/1994; Actes Sud 1999

http://www.franceculture.fr/emission-l-atelier-fiction-l-annulaire-2014-01-07

 

Voor andere (luister)boeken of hoorspelen, lees ook: Over een man en zijn GPS  en Langzaam lezen