Frans·omgangstaal

Wie is Simone?

Img-261-300x218[1]

Wist Erik Van Looy dat zijn ” ’t Is gebeurd “, telkens op het einde van een finale van de Slimste Mens ter Wereld, de Wikipedia zou halen? Wie weet. De kandidaat die in het Rad Van Fortuin voor het eerst “Ik ga het zeggen, Walter” zei, vermoedde waarschijnlijk niet dat zijn uitspraak een ludieke toekomst tegemoet ging. Zo worden populaire tv-programma’s soms (onverwachts) springplanken voor uitdrukkingen, en zo verging het ook de zegswijze ‘En voiture, Simone!

De vrolijke, alledaagse uitdrukking betekent ‘Allons-y, démarrons’ en is een verkorte vorm van En voiture Simone, c’est moi qui conduis, c’est toi qui klaxonnes!” Maar wie is toch die Simone?

In feite zijn het er twee.

De eerste Simone behaalde in 1929 (!) op 19 jarige leeftijd haar rijbewijs, nam succesvol deel aan autorally’s en -races, om in 1957 (!) een autorijschool te openen. Geen wonder dat de naam van deze autosportdiva in het geheugen van vele Fransen bleef hangen en aanleiding gaf tot woordspelletjes. Alleen haar voornaam weliswaar, maar dat is begrijpelijk: ze heette voluit … Simone Louise de Pinet de Borde des Forest. Dus zeg maar Simone.

De tweede was Simone Garnier. Ze was co-presentatrice van het populaire Intervilles, een leuk Frans tv-programma uit de jaren ’60. Haar medepresentator Guy Lux riep vaak ‘En voiture, Simone!, in allusie op Simone 1 én Simone 2. En zie, de zegswijze werd immens populair.

De uitdrukking mag al wat oubollig overkomen – ze dateert dan ook uit de vorige eeuw –  toch wordt ze tot op vandaag nog gretig gebruikt. ‘En voiture Simone’ duikt op als naam van blogs (van schrijver-journalist Franck Pelé, van autojournalist Yves de Partz, van de familie Simon op wereldreis), als naam van infosessies over covoiturage (carpooling), als merknaam van kinderaccessoires, enzovoort.

Een kranige oude tante die ‘En voiture, Simone’, niet? Tja, om dat succes te evenaren zullen ” ’t Is gebeurd ” en “Ik ga het zeggen, Walter” toch nog enkele tientallen jaren moeten knokken … .

5 gedachten over “Wie is Simone?

  1. Ik kende deze uitdrukking nog niet. Ik zou ze bij voorkeur vertalen met “Hup met de geit” of “Vooruit met de geit”. Velen zal deze vertaling doen denken aan het ‘geitendorp’ Wilrijk, nu een van de zuidelijke districten van de stad Antwerpen. Misschien hebben ze er nog taal- en letterkunde gestudeerd aan de UIA (Universitaire Instelling Antwerpen).
    Nog mooier is dat deze vertaling doet denken aan een 2cv’tje, bijgenaamd ‘een geit’. Waarschijnlijk stamt de Nederlandse uitdrukking uit de tijd toen geiten nog werden gebruikt als kleine trekdieren. Honden werden voor de hondenkar gespannen, geiten en bokken voor de bokkenwagen. Bokken hadden de voorkeur omdat die, anders dan geiten, in de loop van de dag geen last krijgen van een vollopende uier en omdat ze sterker zijn dan hun vriendinnetjes.
    Geiten en bokken staan bekend als weinig meegaande, koppige, dieren. Iemand die niet goed wil meewerken, noemen we daarom weleens ‘bokkig’. “Vooruit met de geit” zeg je vaak wanneer je vaart wil maken, volop in actie wil komen op een moment dat het allemaal niet erg meewil, niet erg opschiet.

    Like

  2. Ik heb in drie woordenboeken ‘vooruit met de geit’ kunnen vinden. In ‘De Brabantse spreekwoorden’ van H. Mandos & M. Mandos-van de Pol, een woordenboek over spreekwoorden, uitdrukkingen en gezegden uit de Nederlandse provincie Noord-Brabant, lees ik in de vijfde druk uit 1997: ‘geit’ – 12 “Veuruit met de geit! Opschieten! (Vroeger werd de geit ook gebruikt als trekdier voor een klein karretje.)”
    In het ‘Woordenboek der Nederlandsche Taal’ (WNT) is de uitdrukking niet te vinden in het artikel ‘geit’, maar wel in ‘vooruit’. Het WNT spreekt van een “scherts. uitdr.” die betekent “dat tot het doen van iets moet worden overgegaan, of dat iets (maar) moet plaatsvinden.” De oudste bekende vindplaats is een roman die voor het eerst is verschenen in 1908. Aangezien ‘vooruit met de geit’ en ‘hup met de geit’ heel informele en schertsende uitdrukkingen zijn, werden ze waarschijnlijk al lang gebruikt voor ze in geschreven taal opdoken. Hoe lang al, is niet te achterhalen.
    In zijn ‘Woordenboek van populaire uitdrukkingen, clichés, kreten en slogans’ uit 1998 (omgewerkt in 2002) schrijft Marc De Coster: “Het Frans kent het gelijkbeduidende ‘en avant la fanfare/la musique’. Engelsen zeggen gewoon ‘on with the show’; Duitsers ‘ran an die Bulette[n]’.”
    Beste Christ’l en beste lezers, betekenen de synoniemen van ‘vooruit met de geit’ die Marc De Coster aandraagt helemaal hetzelfde als ‘en voiture Simone’ of zijn er kleine verschillen in betekenis, stijl, context of connotatie? Ik ben benieuwd.

    Like

  3. ‘Vooruit met de geit’ is inderdaad ouder dan het WNT doet vermoeden. In ‘De Graafschap-Bode’ (een nieuws- en advertentieblad uit Doetinchem en omstreken) van 12 maart 1881 staat een fictieve dialoog tussen twee heren, Fok en Brok, over het begrip ‘fancy-fair’. De dialoog opent als volgt:

    FOK – Bezoer [verbastering van ‘bonjour’, JR] Brokkie, ik kom wat vroeg zooals je ziet, om het vervolg der fancy-fair te hooren.
    BROK – Vooruit met de geit! – ‘fancy’ is een Engelsch woord, dat beteekent ‘verbeelding’, en ‘fair’ is ook Engelsch, en wil zeggen, ‘kermis’, nu weet je er alles van! Pruttelaars tegen zulke kermissen, noemen ze ‘vanity fair’, ijdelheidskermis […].

    Afgelopen zondag ontving ik een mailtje waarin mij deze dialoog werd gesignaleerd door Ewoud Sanders, de taalhistoricus en taalcolumnist (zie http://www.ewoudsanders.nl). Hij had de dialoog gevonden door de zoekterm “vooruit met de geit” in te voeren in http://www.delpher.nl.

    Volgens deze website is ‘vooruit met de geit’ ook te vinden op p. 87 in de ‘Utrechtse studenten-almanak, voor het jaar 1871’ die een jaar eerder, in 1870, is verschenen. ‘Vooruit met de geit’ blijkt de naam te zijn van een studentengezelschap ter “bevordering van den aangenamen omgang”.

    Op Delpher kun je ruim 90.00 boeken uit de jongste drie eeuwen doorzoeken, 1 miljoen dagbladen uit de periode 1618-1995 en 1,5 miljoen pagina’s uit tijdschriften uit de eerste helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw. Delpher is een goudmijn voor de taalkundige en de historicus.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s