Maandelijks archief: juli 2014

Juliganger of augustusfan

cc_el_120085[1]

Elke zomer halen de Fransen – naast hun tongs (slippers), transats (ligstoelen) en serviettes de plage (strandlakens) – ook de uitdrukking chassé-croisé uit de kast. Met deze term uit de balletwereld beschrijven ze het aflossen van de wacht onder vakantiegangers, en de bijhorende verkeersdrukte. Momenteel is het weer zover: de juilletistes trekken naar huis, de aoûtiens vertrekken op vakantie, en iedereen heeft het over: “le premier grand chassé-croisé de l’été“.  Er komen er dus nog.

Chassé-croisé laat zich niet goed vangen in één Nederlands woord (komen en gaan/uitwisseling van toeristen?) en juilletiste (julivakantieganger?) of aoûtien (augustustoerist?) al evenmin. Die laatste twee hebben trouwens nog meer vakantietrekjes. Schrijf ze zoals je wil (juilletiste of juillettisteaoût of aout) en zeg gerust [oet] of [oe], het mag allemaal. En dan heb je ook nog de bizarre a, die je NOOIT hoort in août en ALTIJD in afgeleiden zoals aoûtien [aoussien]. Een tikje excentriek, ja, maar dat past perfect bij een warme zomer.  

Vakantiewoorden. “Laat alle regels los,” lijken ze te suggereren, “en ga er even tussenuit.” Welja, goed idee. Bonnes vacances à toutes et à tous!

Kwaakverwarring

1024px-Bullfrog_-_natures_pics[1]

Het minste wat je van een een brulkikker mag verwachten is dat hij brult. Maar neen, dat doet hij niet, hij loeit als een rund. Brulkikker is een verbastering van het Engelse bullfrog   – zo vertelde Mieke Hoogewijs op de radio aan Koen Fillet –  en daarom verkiezen kenners de correctere benamingen stierkikker of rundkikker. Aha, vandaar het geloei.

De Fransen noemen de brul-, pardon, rundkikker (la) grenouille-taureau (stierkikker) of  grenouille mugissante (loeiende kikker). Maar ze gebruiken ook de benaming le ouaouaron (zeg: wa-wa-ron). Dit woord kwam, samen met de Amerikaanse brulkikker in kwestie, vanuit Canada naar Europa overgewaaid, en belandde officieel in referentiewoordenboek Le Grand Robert. Het is een van oorsprong Irokees woord uit 1632, dat … ‘groene kikker’ betekent.

Hoezo, ‘groene kikker’? De vertaling van groene kikker is toch grenouille (verte) en niet ouaouaron, want dat is nu net onze fameuze brulkikker. Wat een kwaakverwarring! Tja, taal.

Even resumeren dan maar: kikkers kwaken (les grenouilles c(r)oassent), brulkikkers loeien (les grenouilles mugissantes/ouaouarons mugissent) en op Canadese sites lees je dat ‘les ouaouarons … ouaouaronnent’. Dit werkwoord heeft de woordenboeken uit Frankrijk nog niet gehaald, maar de brulkikker verspreidt zich snel, dus ooit komt het er van.

Laten we gewoon de ouaouarons zelf aan het woord. In dit videofragment hoor en zie je ze aan het werk. Kwaken ze? Loeien ze? Of lijkt het op ouaouaronner? Spits de oren, en oordeel zelf.

 Dit bericht is geïnspireerd op een post uit mijn blog ‘Gewoon Communiceren’ (2010).        

 

Een goed ‘Frans’ boek

annulaire[1]

Een jonge vrouw stopt met werken in een limonadefabriek nadat ze er door een licht arbeidsongeval een stukje van haar ringvinger verliest. Ze wordt de assistente van meneer Deshimaru, taxidermist van (pijnlijke) herinneringen. In zijn laboratorium, gevestigd in de kelder van een verlaten meisjesinternaat, vervaardigt hij ongewone specimens.

Dit is geen griezelverhaal, maar wel een knappe novelle van Yôko Ogawa. Haar taal is sober en onderkoeld, haar verhaal helder als stil water, met een diepe grond.

De mysterieuze specimens staan centraal: mensen vertrouwen emotionele objecten  – champignons, botten, een muziekpartituur, een litteken –   toe aan het laboratorium dat ze voor hen verwerkt tot een preparaat, en bewaart. De jonge vertelster kwijt zich ernstig van haar taak en geraakt zo in de ban van de professor.

Ogawa vermengt realiteit en fantasie tot een huis-clos rond de thema’s rouw, fetisjisme en onderwerping. Ze trekt je mee in een duister sprookje, dat je wil verder lezen en herlezen.

Kusuriyubi no hyōhon, 薬指の標本 (De ringvinger) werd in meerdere talen vertaald, maar niet in het Nederlands. Is dit nu pech of een opportuniteit? Ga voor het laatste en lees het gewoon in het Frans: de klare taal, de spanning én het feit dat het boekje nog geen 100 bladzijden telt zijn allemaal argumenten pro.

Wie eerst de sfeer wil proeven alvorens de (kort)roman aan te schaffen kan hier klikken voor de radiobewerking die Radio France Culture begin dit jaar programmeerde. Het intense hoorspel duurt 59 minuten (het verhaal zelf begint op 00:51), en is ook beschikbaar als podcast.

Wat is de beste volgorde: eerst het boek en dan de luisterversie, of omgekeerd? Het maakt niet uit. Luister- en leesversie verrijken elkaar. L’annulaire is onuitputtelijk, het is pure klasse.

 

 

L’Annulaire (薬指の標本 Kusuriyubi no hyōhon, 10/1994; Actes Sud 1999

http://www.franceculture.fr/emission-l-atelier-fiction-l-annulaire-2014-01-07

 

Voor andere (luister)boeken of hoorspelen, lees ook: Over een man en zijn GPS  en Langzaam lezen

 

 

Paris vs New York

17creature

Twee voorbeelden selecteren uit de prachtige reeks Paris versus New York is aartsmoeilijk, tijdrovend – ze allemaal opnieuw bekijken doe je sowieso – maar ook puur plezier. Deze tekeningen spreken. Une image vaut mille mots, inderdaad.

Graficus Vahram Muratyan stelt zijn werk voor als een “vriendelijke, visuele wedstrijd tussen twee steden”. Het project ontstond toen hij als liefhebber van Parijs door de straten van New York wandelde. Hij verwerkte details, clichés en tegenstellingen tot illustraties, publiceerde deze eerst op zijn blog (meer dan 6.000.000 hits) en daarna, in 2012, als pocket en hardcover.

De platen bekijken – neem een kijkje op zijn site, of beter nog, koop het boek – is als bladeren in een reisgids; je herkent veel, maar je doet ook nieuwe ideeën op. Zoals de Coulée Verte in Parijs en de High Line in New York.

48reinvention[1]

Beide parken zijn aangelegd op het viaduct van een voormalige spoorweg. De Coulée verte (of Promenade plantée), 4,5 km lang, strekt zich uit van de Bastille tot aan het Bois de Vincennes en diende als inspiratiebron voor de New Yorkers bij de herinrichting van hun High Line (2,2 km lang in het westelijke deel van Manhattan), in 2009.

Muratyan noemt deze afbeelding La Réinvention. Het zou de ondertitel kunnen zijn van de volledige serie: Paris versus New York, La Réinvention.

 

Over een man en zijn GPS

936bf392-9c02-11df-8a84-7c641039565e[1]

Doe je het soms ook, redetwisten met je GPS? En niet altijd even tactvol? Begrijpelijk, want vaak weet je het écht beter. Zeker bij omleidingen; dan voert zo’n GPS je halsstarrig in rondjes. Negeren is dan een mogelijke oplossing. Of nog: druk op de toets, geluid uit.

De GPS van Olivier Paulet zwijgt echter nooit, behalve wanneer ‘ze’ mokt, haar gelijk wil halen of meer aandacht verwacht. Olivier en Madame GPS vormen niettemin een goed team. Ze amuseren elkaar onderweg met spelletjes (“Tu veux qu’on fasse un: ni oui, ni non?  – Oui – Ah, t’as perdu!”), gaan naar de autocinema (“Tu peux me tourner vers le pare-brise s’il te plaît, que je puisse voir?”) of een drive-inrestaurant (waar ‘zij’ mag bestellen), vallen in panne, enzovoort. Niet echt natuurlijk, wel op de radio.

Het feuilleton bestaat uit 15 episodes van elk maximum 2 minuten en heet Direction assistée. Letterlijk betekent dat servo of stuurbekrachtiging, maar wie bv.naar Excès de vitesse, Star Wars, Resto Drive of Une Panne luistert, begrijpt meteen de woordspeling.

France Culture zond de radioreeks voor het eerst uit in 2012. Tot plezier van vele fans staat het deze zomer terug op het programma. Klik hier voor een voorproefje (Olivier geeft uitspraakles) of hier voor de volledige serie. A ne pas manquer!

P.S.  Misschien ook het proberen waard: de taal van je GPS instellen op Frans.

Voor andere luisterboeken of hoorspelen, lees ook: Een goed ‘Frans’ boek

Linkedin: be.linkedin.com/in/christlverbert/nl