Maandelijks archief: juni 2014

Bob & co

images4P80E26Q

Moi, je bobbe. Vous aussi, vous bobbez?” Euh, ja zeker? De BOB-campagne lanceerde een nieuw woord, en sindsdien bobben wij/nous bobbons gemoedelijk mee. Deze zomer voert de tweetalige site ons via de vragen Pourquoi bobber? en Comment bobber? naar de slogan: Prêts à bobber cet été! Vrij vertaald: allen naar de BBQ bij vrienden en terug, mét BOB of als BOB.

Opgelet, niet als de BBQ in Luxemburg doorgaat. Dan is het een klus voor RAOUL. Cool Raoul. Familie van de rustige A l’aise Blaise, Relax Max, Tranquille Emile. Geen familie van de vinnige Fonce Alphonse*. Cool Raoul danst op de affiches met de allures van een jonge John Travolta. Maar wees gerust. Straks voert hij je – knap in het pak en netjes gekapt- veilig naar huis. Vas-y, roule Raoul!

Eens in Frankrijk neemt SAM, le conducteur désigné het stuur over. Verwijst SAM naar Sans Accidents Mortels of Sans Alcool ou avec Modération, of is het de roepnaam van Samuel en Samantha? Waarschijnlijk dat laatste. Alleen, waarom heeft deze mascotte zo’n akelig, wit hoofd?  Overal duikt de reuze pingpongbal op, op de site, op de facebookpagina, op de affiches. Je zou voor minder bedanken voor de rol van SAM. Maar nuchter oogt het witte kopje wel. Instappen dus, met de ogen dicht.

En de Zwitsers? Die vertrouwen hun stuur toe aan een beschermengel (ein (Schutz)Engel-un ange gardien-un angelo custode). Drie landstalen op één affiche is wat van het goede teveel, vinden ze.  En daarom scharen ze zich onder de vleugels van de Engelse slogan: Be my angel tonight … .

Hmm, dan toch maar liever naar huis met onze sympathieke Bob. BOB, c’est top!

Raoul3[1]1436_10152282523071217_1352875068_n[1]Fiesta2012[1]

*  courante woordspeling met binnenrijm in Franse spreektaal, ‘Fonce Alphonse’ = ‘geef vaart, vooruit, ga ervoor’,  ‘A l’aise, Blaise’ = ‘het is heel gemakkelijk’ of nog ‘wees gerust’

 

Wie wint het WK: le, la, les of l’?

equipesdumondial2014[1]

Franse namen van landen beginnen meestal met le, la, l’ of  les. In voetbaluitslagen  –  Belgique – Algérie*: 2-1 :)),  Australie – Pays-Bas*: 2-3  –   of andere opsommingen heb je daar geen last van. Maar zodra je iets meer over een land kwijt wilt in een zin, moet je beslissen welk lidwoord en welk voorzetsel je gebruikt. Geen ontkomen aan.

Gelukkig is de algemene regel simpel: landen (staten, continenten) die eindigen op -e beginnen met la. De overige nemen le of les landen met als eerste letter een klinker zijn tevreden met l’.

Dus: le Brésil, la Croatie, le Cameroun, l’Espagne, les Pays-Bas, le Chili, l’Australie, la Colombie, la Grèce, la Côte d’Ivoire, le Japon, l’Uruguay, le Costa Rica, l’Angleterre, l’Italie, la Suisse, l’Equateur, la France, le Honduras, l’Argentine, la Bosnie-Herzégovine, l’Iran, le Nigéria, l’Allemagne, … Portugal, … Ghana,  … Etats-Unis, … Belgique, … Algérie, … Russie, … Corée du Sud.

Voilà. Kleine inspanning, groot effect.

Wat zeg je? Mexico ontbreekt? Le Mexique is inderdaad de enige uitzondering, in La Coupe du Monde 2014 welteverstaan. Andere buitenbeentjes zijn Le Zaïre, le Cambodge, le Mozambique, een paar lidwoordloze landen (Israël bv.) en eilanden (Cuba bv.). Maar vermits ze nú niet meespelen, maken ze het ons niet moeilijk.

Nog even signaleren dat je bij landen die eindigen op -e én landen die beginnen met een klinker en gebruikt (en Belgique, en Iran), en bij de andere landen au(x) (au Ghana, aux Pays-Bas).

Wel,  wie wordt WK-Voetbalkampioen 2014: le …, la…,  les … of l’… ? Laat de pronostieken maar komen! 

* aka #belalg en #auspay in twitterland

3 x ‘smiley’ in het Frans

8670fdb8eb635f92df5034fca35f992a[1]

Wat lijkt jou een goed Frans woord voor smiley of emoticon, a, b of c?

a. frimousse
b. binette
c. émoticone (émoticône, émoticon)

Je kiest antwoord a.
De Commission générale de terminologie et de néologie de France is je dankbaar. Sinds 1999 beveelt ze une frimousse, (kinder)snoet, officieel aan. Maar niemand heeft er oren naar. Zelfs woordenboek Le Grand Robert geeft toe: “[…] est rarement utilisé”. Toch liever smiley, zeggen vele Franstaligen, un smiley.

Je kiest antwoord b.
De Office de la langue française du Québec is je dankbaar. In 1995 lanceerde ze une binette (smoel) als Franse verzamelterm voor smiley én emoticon; sterke keuze, vinden ze, want een smoel kan nu eenmaal veel meer gezichten trekken dan een per definitie lachende smiley. Alle Franstalige Canadezen zijn er weg van!

Je kiest antwoord c. 
Je aarzelde omdat een smiley wel een emoticon, maar een emoticon niet altijd een smiley is? Akkoord. Maar Le Grand Robert is mild en noteert gewoon dat beide, smiley en émoticone, door elkaar worden gebruikt. Net wat je dacht, niet anders dan bij ons in het Nederlands dus.

P.S. Extra info, enkel voor de doorzetters: Robert aanvaardt un émoticone en une émoticôneLarousse  vermeldt alleen émoticon, un émoticon … .

 

Linkedin: be.linkedin.com/in/christlverbert/nl        

Eeuwig groen

Sous-marin-vert[1]

Gelukkig zijn we het wél eens over de kleuren in het verkeer: groen is feu vert, oranje orange en rood rouge. Dat rouge niet altijd letterlijk rood betekent – zoals in feu rouge, verkeerslicht of rouge à lèvres, lippenstift – begrijpen we. En dat onze melkmuil verandert in een bleke blanc-bec, tot daaraan toe. Maar soms zien we het anders.

Niet dat het veel uitmaakt: iemand een groentje of un bleu noemen, het blijft onsympathiek. Met wat geluk lacht de Nederlandstalige er groen of witjes om, en de Franstalige geel (rire jaune), wat allicht beter is dan dat ze zich groen van nijd opwinden (faire une jaunisse). Maar als je pech hebt ontsteken ze in een witte of blauwe woede (une colère bleue)! In dat geval ontdek je waarschijnlijk dat een blauw oog en un œil au beurre noir even pijnlijk zijn, ongeacht de taal. Eigen schuld.

Toegegeven, misschien zit de Franse poisson rouge dichter bij de realiteit dan onze Nederlandse goudvis. Maar glanzen boterbloemen niet als boter die smelt in de zon? Neen, blijkbaar niet in de Franse zon, daar glimmen de boutons-d’or als gouden knopen.

Er zijn natuurlijk schemerzones waar de taalkleuren zich vermengen. Kennen wij de zachte savon vert als groene of bruine zeep, dan kijken we niet op van het Belgische zeepmerk d’Or. Vragen we aan een Franse groenteboer een groene eikenbladsla, dan krijgen we une laitue de feuille(s) de chêne mee, ofwel verte, ofwel blonde, wat op hetzelfde neerkomt. Maar misschien heb je liever de rode variant? Vraag dan une chêne rouge en/of grenadine.

Ach, kleuren vergaan, alleen evergreens blijven bestaan. Sterker nog, sommige ‘vertaalde’ evergreens lijken groener dan het origineel. Luister maar naar le sous-marin vert, de Franse versie van de Yellow Submarine van de Beatles:

 “Nous partions dans un beau sous-marin vert, un sous-marin vert, vert comme la mer. Tantôt vert, tantôt  vert et tantôt bleu, Tantôt vert et bleu, comme nos rêves bleus.”

Kleurenschennis? Tekenaar Lapuss’ lacht er fijntjes mee en laat zijn stripfiguurtje Le Piou – een groene vogel die vaak opduikt in de Spirou-albums –  de klus klaren met een verfkwast. Zo is het, des goûts et des couleurs, on ne discute pas. 

Dit is een bewerking van een bericht uit mijn blog ‘Gewoon Communiceren’ (2010).        

Lees in dit verband ook:  Het paaskonijn

Linkedin: be.linkedin.com/in/christlverbert/nl