typische Franse uitdrukkingen·Vertalen

Het paaskonijn

paques-copie-1[1][1]

Soms zijn Franse uitdrukkingen belachelijk simpel. Gewoon letterlijk vertalen en de kous is af. Een kat een kat noemen? Appeler un chat un chat. Een hondenleven leiden? Mener une vie de chien.  Krokodillentranen plengen? Verser des larmes de crocodile. Eenvoudiger kan niet.

Maar opgepast, dieren laten zich niet altijd braaf vertalen. Eens de slapende hond gewekt, staat de beestenboel op stelten: il ne faut pas réveiller le chat qui dort, weten de Fransen.

Het begint al met de Sint. Huppelt in onze liedjes het paardje van Sinterklaas het dek op en neer, staat voor hem in Wallonië en het noorden van Frankrijk steevast een ezel klaar. Saint Nicolas, arrête ton âne là, là et là, zingen de kindertjes. Niet dat je nu paard door ezel vertaalt, maar toch, converseren met Franstaligen over het paard of de ezel van Sinterklaas, het is niet om het even.

Kikker of kat evenmin. Heb je last van een schorre stem, dan is dat vast te wijten aan die vervelende kikker. Maar een Franstalige, ho maar, die kucht pas wanneer er een kat in zijn keel zit. Avoir un chat dans la gorge, dat is pas écht lastig! Trouwens, hij deed die kriebelingen op toen hij in een berekoude froid de canard vruchteloos wachtte op iemand die hem zijn konijn stuurde. ‘Kat!’ zeg je. Neen, neen, niet voor een Francofoon. Die zucht: ‘Zut, il m’a posé un lapin’.

Van konijnen gesproken. Wie brengt binnenkort de paaseieren? Deze voel je al aankomen.  Inderdaad, in vele Franstalige tuinen huppelt geen paashaas, maar wel een paaskonijn rond:  le lapin de Pâques. Behalve dan in oudere tuinen of in de Alsace aan de grens met Duitsland, daar duikt naar het schijnt soms nog een lièvre de Pâques op.

Wie heeft nu gelijk? Willen we aanstaande zondag uitroepen tot paasdierteldag? Of toch maar liever niet … wie weet jaagt onze taalkundige interesse hem weg! Lange oren of korte oren, wat maakt het tenslotte uit, als het beestje maar (veel) chocolade eieren brengt.

Joyeuses Pâques à tous! 

Delen of reageren is leuk.

Lees in dit verband ook Eeuwig groen.

Linkedin: be.linkedin.com/in/christlverbert/nl              

 

 

 

6 gedachten over “Het paaskonijn

  1. een kat een kat noemen is een beetje een mank (huppelend?) voorbeeld vrees ik, van dale noemt het Belgisch-Nederlands en een leenvertaling uit het Frans appeler un chat un chat; synoniem: er geen doekjes om winden, de dingen bij hun naam noemen
    overigens wel leuke blog!

    Like

    1. Dank je wel voor je reactie, Nelleke. Ik was me er niet van bewust dat het een leenvertaling was, maar dat het Belgisch-Nederlands is verwondert me natuurlijk niet;). Belgen gebruiken deze uitdrukking graag en vaak (in spreektaal). Ik onthou de synoniemen!

      Like

  2. Er is geen artikel over ‘paashaas’ in het Woordenboek der Nederlandsche Taal of WNT (zie http://gtb.inl.nl) en het staat ook niet als samenstelling vermeld in het artikel ‘paas’ uit 1912. Dit suggereert dat de paashaas in dat jaar nog weinig of niet bekend was in ons taalgebied. K. ter Laan schrijft in zijn ‘Folklore en volkswijsheden in Nederland en Vlaanderen’ (eerder verschenen als ‘Folkloristisch woordenboek van Nederland en Vlaanderen’), in het artikel ‘paasei’: “(…) deze haas is over de oostelijke grens gekomen en behoort hier van ouds niet thuis.” In dit zinnetje uit 1949 wordt geen sympathie voor de nieuwlichterij getoond.

    Ook in ‘A Dictionary of Folklore’ (Oxford University Press, 2000) uit het Verenigd Koninkrijk valt wat te lezen over de paashaas (Easter Hare) en het paaskonijn (Easter Rabbit, Easter Bunny). In het artikel ‘easter eggs’ staat: “The ‘Easter Bunny’ is a recent arrival, probably due to American influence. In several German-speaking regions of Europe an ‘Easter Hare’ comes by night to lay eggs for which children search; the first German reference is from 1572. In America, settlers of German descent kept the tradition alive, and hence spread it to a wider American public (…).”

    Wie ‘paashaas’ vertaalt in het Frans, heeft de keuze tussen ‘lièvre de Pâques’ en ‘cloches de Pâques’. Die laatste kennen we in ons eigen taalgebied als de ‘klokken (van Rome)’.

    Jos Rombouts

    PS Zouden de Fransen hun oren hebben laten hangen naar de Amerikanen?

    Like

    1. Tja, hoe ver en hoe lang moet een ‘Osterhase’ reizen om uiteindelijk te veranderen in een ‘bunny’…
      Voor alle duidelijkheid, ‘lièvre de Pâques’ komt nog voor, maar ‘lapin de Pâques’ des te meer. Ook in het Nederlands speelt men met het paaskonijn cfr http://www.beleven.org/verhaal/bastiaan_het_paaskonijn. Wat de ‘cloches de Pâques’ betreft – die je niet hoort in de week voor Pasen want naar Rome vertrokken – dat bewaar ik graag voor een volgende blogpost.
      Bedankt voor je reactie, Jos!

      Like

  3. De etymologie van de drie
    Franse termen interesseert mij, maar ik ben onbekend met etymologische woordenboeken van het Frans. Is ‘cloches de Pâques’ het oudst? Is ‘lièvre de Pâques’ een jongere term die als leenvertaling uit het Duits is ontstaan? En ‘lapin de Pâques’ als een leenvertaling uit het Amerikaanse Engels?
    Wie van de lezers kent het antwoord op deze vragen?

    Like

  4. Zelfs in Duitsland is het niet altijd de paashaas die de paaseieren brengt. “In Upper Bavaria it is the cockerel [jonge haan, kleine haan] who brings the eggs. In Franconia and Thuringia the fox brings them; in Hannover it is the cuckoo; and in Bad Salzungen in Hess, the crane [kraanvogel].” Dit staat op p. 230 van: Robert H. Griffin & Ann H. Shurgin (red.) (1999²), The Folklore of World Holidays. Detroit & Londen: Gale.
    Wie wil weten hoe een kraanvogel er ook alweer uit ziet, voert in Google kraanvogel in, en kiest dan voor Afbeeldingen.
    Ik wens iedereen Zalig Pasen!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s